Egocentrisme
We beginnen ook deze blog weer met de vijf elementen van de destructieve wortel egocentrisme.
Eenzijdige gesprekken
- Ik onderbreek anderen om mijn verhaal te vertellen
- Ik ben niet geïnteresseerd in je leven of je verhaal.
- Ik heb het gevoel dat mijn verhaal het meest relevante is in deze situatie.
Het ontbreekt consequent aan perspectief voor anderen
- Ik mis empathie en heb moeite me in anderen te verplaatsen.
- Ik weiger om iemand anders zijn kant van een meningsverschil te zien.
- Het kan me eigenlijk niet schelen wat andere mensen denken
Onnadenkend zijn
- Ik doe alles op mijn eigen voorwaarden, zonder rekening te houden met de behoeften of wensen van anderen.
- Ik hou geen rekening met iemands voorkeur, behalve die van mijzelf.
- Als mensen mij tijd, energie en aandacht geven, geef ik dat niet aan hen terug.
Controlerend zijn
- Ik ben controlerend of zelfs star, omdat ik wil dat de dingen precies gaan zoals ik wil.
- Dingen moeten op een bepaalde manier gedaan worden, omdat ze het beste bij mij en mijn normen passen.
- Mijn agenda is duidelijk belangrijker dan die van andere mensen om me heen. Daarom moeten mensen zich aanpassen aan mijn planning.
Niet in staat om feedback te ontvangen of erop te reageren
- Als je me feedback geeft over ik-gerichtheid, zal ik je snel uitleggen dat je het mis hebt…
- Ik neem geen verantwoordelijkheid voor mijn gedrag
- Ik zie de gevolgen van mijn acties niet zo ernstig als jij.
Opmerking: het is vaak goed om af en toe aan zelfzorg te doen en prioriteit te geven aan je eigen behoeften. Dat is iets anders dan eenzijdig op jezelf gericht zijn en het perspectief van anderen niet kunnen zien.
Hoe corrumpeert egocentrisme de macht?
Zelfgerichtheid, egocentrisme of bot egoïsme, is een diep verlangen om mezelf in het middelpunt van alles te plaatsen. Het leven draait om mij! Hoe ik gedij, hoe ik meer krijg. Meer geluk, meer aandacht, meer voldoening, meer plezier, meer succes, meer geld; meer macht om te krijgen wat ik wil. Zelfgerichtheid zou je bijna kunnen vertalen in: hebzucht!
Laten we dus in de wereld van de hebzucht duiken, hoe die zich ontwikkelt en mensen vernietigt. Hebzucht ontwikkelt zich in het hart van de egocentrische mens, die gelooft dat hij of zij het recht heeft om meer te krijgen! En deze verwachting dat ik het recht heb om meer te krijgen, zal vervolgens mijn macht aanwakkeren, om mijn macht te gebruiken om in de eerste plaats mezelf te verrijken, zelfs als dat ten koste gaat van alle mensen om me heen. Een leider die gedreven wordt door de zucht naar meer, wordt de slaaf van deze drang, en zal iedereen om zich heen gebruiken om zijn eigen verlangens te vervullen.
Heiko Ernst geeft een geweldig eerste inzicht: “Hebzucht is de liefde voor de daad van het grijpen en verzamelen. Het gaat om de pure lust tot het vergaren van geld, rijkdom, aanzien, status en successymbolen. Corruptie, in de oorspronkelijke betekenis van het woord, is het verbreken van contracten en karakters onder invloed van geld. Het streven naar rijkdom corrumpeert de moraal. Het vooruitzicht van verrijking verblindt iemand geleidelijk aan voor regels en conventies. Corruptie is een sluipend gif dat het morele oordeel aantast en mensen ongevoelig maakt voor berouw”.
Spinoza (1632-1677) de filosoof en schrijver die in Amsterdam leefde, legde dit proces als volgt uit:
“Hebzucht neemt bezit van ons, zozeer zelfs dat, een gierigaard zijn schatten in zee zou kunnen gooien om gered te worden, hij toch een gierigaard zou blijven!”
Zelfgerichtheid is dus een diepe wortel die niet alleen onze kracht, maar ook ons bewustzijn en karakter corrumpeert. Henry Fairlie beschreef het als volgt:
“Als hebzuchtige mensen zijn we uiteindelijk alleen wat we hebben! We definiëren onszelf door onze eigen waarde en die van andere mensen in de eerste plaats te bepalen in termen van bezit. Door dit te doen, zijn we bezig met een geleidelijke zelfontbinding als persoon!”
Egocentrisme en hebzucht leiden uiteindelijk tot de zelfvernietiging van degenen die eraan verslaafd zijn.
Nu denk je misschien: dat is zo waar voor alle slechte mensen die ik ken en voortdurend zie in de politiek, het bedrijfsleven en eigenlijk op alle terreinen van de samenleving. Maar ik niet! Ik dien echt mijn organisatie, mijn familie, mijn mensen. Ik geef zelfs mijn kostbare tijd, energie en aandacht aan iedereen om me heen! Nou, dat klinkt geweldig. En ik geloof je als je dat zelf ook gelooft.
De meeste leiders die ik tegenkom zijn eigenlijk overtuigd van hun eigen missie in het leven en voelen zich meer het slachtoffer van deze gekke wereld dan dat ze het gevoel hebben dat ze een gekke en ongezonde wereld creëren. En dat is helemaal OK. Ik ben net zo, ik doe mijn best. Ik voel me geroepen om goed te leiden. En ik probeer weg te blijven van al die lelijke verslavingen. Maar tegelijkertijd ben ik gewoon een normaal mens, en ik heb een levenslange steun van andere mensen nodig die me laten zien waar ik op het randje zit van een verslaving aan egocentrisme, zelfgerichtheid of hebzucht.
En de elementen van egocentrisme
- Eenzijdige gesprekken
- Gebrek aan perspectief voor anderen
- Onnadenkend zijn
- Controlerend gedrag
- Onvermogen om feedback te ontvangen of erop te reageren
zijn grote rode vlaggen die ik regelmatig moet evalueren, om te voorkomen dat ik blind word voor mijn eigen hebzucht.
Uit deze destructieve wortel groeit nog iets anders: minachting voor de behoeften van anderen en het arrogant veroordelen van anderen om wie ze zijn of wat ze doen of laten. Heiko Ernst beschrijft deze houding op zeer inzichtelijke wijze:
“We voelen dat we een hoge prijs betalen voor het streven naar meer. Hebzucht maakt ons niet alleen meer uitgeput, ongeduldig en ontevreden. Het verblindt ons ook voor de zwakkeren, de minder bedeelden en de minder bekwamen. De lelijke kant van hebzucht omvat ook de toenemende verharding tegenover de verliezers, de uitgestotenen, de have-nots: we zijn niet langer bereid voor hen te zorgen, hen te steunen of hen te integreren.”
Om deze uitdaging aan te gaan van ‘Niet verslaafd raken aan egocentrisme en hebzucht’ nodigen Julie Battilana (professor aan de Harvard Business School) en Tiziana Casciaro (professor aan de universiteit van Toronto) ons uit om de tegenovergestelde geest van egocentrisme te kweken: Empathie.
Empathie is het vermogen om emoties van anderen aan te voelen, gekoppeld aan het vermogen om zich voor te stellen wat iemand anders denkt of voelt.
“We hebben empathie nog nooit zo hard nodig gehad als nu. In onze turbulente wereld waarin mensen gemakkelijk verdeeld zijn, hebben we leiders nodig die empathie beoefenen en zich inzetten om de perspectieven van de mensen om hen heen te begrijpen” (Brené Brown).
“Empathie gaat de zelfabsorptie tegen die macht met zich meebrengt” (Julie Battilana)
Waar zou je kunnen starten om empathie als deugd te trainen en te verankeren in je karakter:
- Ontwikkel begrip voor anderen door met mensen om te gaan die in een heel andere wereld leven als jijzelf
- Train jezelf actief te luisteren, door uitstekende vragen te stellen
- Bouw een cultuur van waardering om je heen door elke dag meerdere collega’s te waarderen voor wat zij inbrengen en voor wie ze zijn.
Elke twee weken publiceren we een nieuwe blog in deze serie.
Wil je direct op de hoogte blijven van elke inspiratie die we dit jaar gaan uitbrengen rondom het thema “macht en leiding geven”, klik dan hier, laat je mailadres achter en wij als xpand Nederland gaan je dan elke twee maanden een leiderschap inspiratie sturen met actuele thema’s, boekbesprekingen en links naar interessante tools op het gebied van leiderschap.
Hartelijke groet,
Paul Donders
Kun je een liefdesrelatie eigenlijk wel bouwen, of moet zoiets ontstaan? En als er dan zoiets als liefde is, hoe houd je dat dan duurzaam en ook nog een beetje leuk? En hoe voorkom je dat je jezelf verliest in een relatie?
Aan de hand van de verschillende levensfasen (en bijbehorende crisissen) van Romano Guardini gaan we kijken waar jij nu staat in je ontwikkeling in je leven en specifiek in je werk. In welke levensfase ben je? Welke uitdagingen zijn er in je huidige en de navolgende levensfase en hoe hebben die hun invloed op je loopbaan/roeping? Een informatieve en praktisch workshop waar we theorie koppelen aan jouw eigen praktijk.
De Bijbel laat steeds weer zien dat we andere gelovigen nodig hebben. Er zit kracht in samen. Samen een ritme vinden met focus op God, de Bijbel en elkaar.
Ieder mens is uniek geschapen en daarom zullen we de ander nooit helemaal begrijpen. Het kan de basis worden van onenigheid of conflict. En nu het leven zich afspeelt achter het computerscherm is dat nog meer aan de orde. Herken je het? In de virtuele room kan het soms wat ‘ijzig voelen’. Je tuurt op je scherm en vraagt je af: ‘wat bedoelt de ander?’ Je probeert het gezicht te lezen, maar iedereen praat weer door op de inhoud. En, je voelt het onderhuidse conflict opborrelen. Hoe kun je virtueel toch komen bij die gevoelslaag? Zodat irritaties zich niet opstapelen naar conflicten? We oefenen in deze workshop met de gespreksinterventies, de Pyramide van communicatie’. We gaan ontdekken dat een gesprek meerdere lagen kent. Online krijgt dat meer betekenis. In hoeverre ben je in de gelegenheid om te doorgronden wat er bij de ander echt speelt.
Soms is het een uitdaging om God aan het werk te zien in deze wereld of in ons werk. Soms moeten we gewoon vertrouwen dat Hij er is, verstopt in het volle zicht, aan het werk zoals gist ongemerkt haar werk doet. In deze workshop doen we een oefening in aandacht. Kies een hardcopy krantenartikel dat je raakt, of print een pagina uit een beleidsdocument van je werk en houd een zwarte stift bij de hand! Door onnodige woorden weg te strepen leg je een gebed bloot. Een gebed dat al die tijd verstopt zat in het artikel.
Volle bak een betekenisvol leven leiden én leven vanuit rust. Kan dat samengaan? We geloven dat Jezus ons uitnodigt Hem te volgen in een leven vanuit rust. En dat is vandaag de dag Goed Nieuws! Door zijn principes van rust toe te passen ontstaat er meer ruimte voor verbondenheid met God en anderen. Zo maak je vanuit vrede, focus en gezonde ritmes verschil op de plek waar je bent. Verlang jij hiernaar? Dan is deze workshop een goed idee! We gaan met je nadenken hoe dat eruit kan zien in jouw leven. En geven je een klein voorproefje waarom ritmes, rust en af en toe even stil staan alle verschil kunnen maken.
Druk zijn is in de mode en een van de dingen waar we (soms onbewust) erg druk mee kunnen zijn is technologie. Social media, Netflix, YouTube, nieuwssites, online shoppen etc. etc. Ons brein is gewend aan afleiding en wij doen er graag aan mee. Apps op je telefoon die je vanuit gewoonte opent en bekijkt, niet omdat je er bewust voor kiest, maar omdat je even niets anders te doen hebben. Hoewel veel technologieën ons leven makkelijker maken, slibt ons leven ongemerkt ook dicht met allerlei externe prikkels. Wil jij opnieuw kiezen welke plek technologie krijgt in je leven? Dan is deze workshop iets voor jou! We bekijken de invloed van technologie op onze hersenen. We bespreken onze ontwikkelde gewoontes en we kijken hoe dit alles ons leven als volgeling van Jezus raakt.
Nadenken over zingeving in je werk is geen luxeprobleem. Maar misschien kijk je in de verkeerde richting bij het zoeken naar zin. Ik help je deze workshop om een zingevingsfundament te zoeken dat dieper gaat dan de wisselende dagkoersen van waardering of maatschappelijke urgentie. Ik daag je uit om bestaande overtuigingen over jezelf, God en de plek van werk in deze wereld tegen het licht te houden. Ik deel persoonlijke voorbeelden, geef inzichten mee uit mooie boeken en stel scherpe reflectievragen. Ik hoop dat deze workshop je helpt om met meer vreugde, aandacht en ontspanning je dagelijks werk te doen.
Lang na-tafelen, altijd actie, volop rust, een creatieve chaos… Wat is kenmerkend voor jouw gezin? En welke verwachtingen en hoop heb je voor jouw gezin? Deze 45 minuten duiken we met elkaar in de kracht van bezinning op ons gezin. We kijken welke invloed gezinscultuur op ons heeft en bespreken concrete handvaten voor het bouwen aan onze gezinscultuur. Of jouw gezin nu uit 1,2,3 of 30 personen bestaat, deze workshop helpt je te bouwen aan, en te genieten van, jouw thuis.
Ambitie heeft in onze samenleving een heel positieve klank. Maar is ambitie eigenlijk wel zo gezond? Eeuwenlang werd ambitie gezien als iets negatiefs en Van Dale definieert het nog altijd als “eerzucht”. In deze workshop onderzoek je jouw ambitie. Het “gif” proberen we er uit te halen. We maken samen de beweging van impact naar inbreng, van grenzeloosheid naar grip, van jaloezie naar dankbaarheid en van carrière naar commitment. Gaandeweg ontdek je bovendien iets van de relevantie van het evangelie voor vandaag de dag.
Veerkracht is de vaardigheid en capaciteit om op een zinvolle, constructieve manier om te kunnen gaan met allerlei veroorzakers van stress. Zoals veranderingen, een crisis, teleurstellingen of kritiek. Iedereen beschikt over veerkracht. Veerkracht is geen statisch gegeven maar iets waarin je kan groeien. In deze workshop behandelen we drie competenties die bijdragen aan je veerkracht: het narratief (je verhaal), discipline en relationele vaardigheid. Na deze workshop weet je wat veerkracht precies is, hoe je kan bouwen aan veerkracht en word je uitgedaagd om daar direct mee te starten!