Deel 2 – Leiderschap in de 4 fasen van de crisis
Sinds de wereld in de greep is van de Covid-19-crisis zijn we ons er allemaal van bewust dat we in een VUCA-wereld leven: onvoorspelbaar, onzeker, complex en dubbelzinnig. We weten dit in theorie al 5 jaar, maar nu heeft het ons echt geraakt.
De schok van het eerste begin is al geweken, maar de vraag is nu hoe wij als bedrijven, organisaties en naties met deze nieuwe realiteit omgaan. En hoe geven we leiding in de vier fases van de crisis. In deze nieuwsbrief wil ik de rol van de leiders in alle vier de fases benadrukken.
In mijn eerste publicatie van 28 april heb ik een overzicht gegeven van de 4 fasen:
- Overleven
- Aanpassen
- Herstellen
- Transformeren
Nu wil ik de rol van de leiders in alle vier de fasen benadrukken.

1. Overleven
Wanneer de hele organisatie in de vecht-, vlucht- of verstar-modus zit, is er behoefte aan empathisch en robuust leiderschap.
- Empatisch leiderschap
Elke crisis brengt mensen in een rouwproces. Dat begint met de schok van het verlies. Dan worden de mensen boos: wie heeft er schuld? Waarom gebeurt dit met ons? Dan komt de depressie. Hoe kunnen we dit ooit overleven en waarom is dit zo hopeloos? En uiteindelijk begint in het rouwproces het herstel in het systeem te groeien. Een schoolhoofd, verantwoordelijk voor 100 leerkrachten en 1200 leerlingen, schreef gedurende de eerste 4 weken van de crisis elke dag van de week een e-mail naar alle leerkrachten. Deze e-mails bevatten persoonlijke aantekeningen, aanmoedigingen, updates over de situatie en kleine hulpmiddelen hoe je in deze overlevingsmodus met je werk en privéleven omgaat. Mensen hebben behoefte aan empathie, willen gehoord en gezien worden en geaccepteerd in hun pijn en angsten.
- Robuust leiderschap
In de overlevingsfase hebben mensen behoefte aan een dagelijks ritme van gezond leven en werkgewoontes. Zo blijven ze gezond, maar voelen ze ook de voldoening van de dagelijkse (ook als die klein is) productiviteit. Geef uw mensen en personeel kleine hulpmiddelen om weer grip te krijgen op hun dagelijkse privé- en beroepsleven.
2. Aanpassen
Als de schok van de crisis in de eerste weken voorbij is, is alles anders dan voorheen. Wat normaal was, komt in deze vorm niet terug. Nu is het de taak van de leiders en alle professionals om het leven weer op te pakken, zich aan te passen aan de nieuwe realiteit en nieuwe oplossingen te ontwikkelen om hiermee om te gaan.
- Adaptief leiderschap
U als leider, maar ook alle professionals in uw team, moeten groeien in een Adaptief Quotiënt (AQ). Hoe kunt u uw unieke vaardigheden en sterke punten gebruiken en vertalen naar de tools die u nodig heeft in deze nieuwe wereld? Transformeer uw producten en diensten zodanig dat ze een echte toegevoegde waarde hebben voor uw klanten die ook door dezelfde crisis worden getroffen.
- Veerkrachtig leiderschap
Train uzelf en uw team op alle gebieden van veerkracht. Bestel het veerkrachtpakket, doe de veerkrachtscan en begin met het bewust trainen van veerkracht omdat jij en je team nu gereed zijn voor de marathon. Het omgaan met de nieuwe realiteit vereist mensen die bereid zijn om deze realiteit onder ogen te zien, een standpunt in te nemen, probleemoplossende competenties te ontwikkelen en deze vastberaden op te bouwen.
- Communicatief leiderschap
In deze fase heeft iedereen behoefte aan regelmatige informatie en hoopvolle communicatie. Zet uw dagelijkse en wekelijkse communicatie op voor de hele organisatie. U kunt gebruik maken van uw WhatsApp groepen, mailverbindingen of zelfs videoboodschappen. Wees u ervan bewust dat al uw communicatie is:
- Eerlijk (vanuit je hart)
- Persoonlijk
- Informatief en van toegevoegde waarde
- Hoopvol

3. Herstellen
De uitdaging is nu om de schok van de crisis en de eerste fases van het omgaan met de crisis achter ons te laten en uw hele organisatie en alle professionals in uw team opnieuw te positioneren om weer te groeien.
Nu is het tijd om opnieuw op te bouwen, met nieuwe energie en nieuwe competenties. Als leider moet je in twee fases tegelijk zijn. Om te overleven moet je naast je overlevende team zwemmen. Maar tegelijkertijd moet je de reddingsboot van de overlevingsfase vinden, en die fase voor iedereen voorbereiden. In de overlevingsfase moet je je team trainen om deze fase het hoofd te bieden, maar ook beginnen met de bouw van het schip, de zogenaamde herstelfase. En zelfs in de restauratiefase, waar u nu binnenkomt, moet u zich richten op de wederopbouw van uw organisatie en zich tegelijkertijd voorbereiden op de transformatie.
- Architectonisch leiderschap
Nu moet je veerkracht inbouwen in de hele organisatie. Herbouw effectieve structuren, systemen, vergaderingen. Bouw uw huis weer op de fundamenten van uw kerntaak, kerncompetenties en vernieuwde producten en diensten. Ontwerp een flexibele en relatief eenvoudige structuur om in de nieuwe wereld te kunnen werken.
- Missie gedreven leiderschap
Herpositioneer je missie om relevant te zijn in deze nieuwe wereld. En definieer opnieuw je DNA, je waarden en je cultuur, zodat je gezond en gedisciplineerd kunt groeien en je organisatie weer kunt opbouwen. Elk lid van uw team moet geïnspireerd worden door uw gezamenlijke missie, om zelf de missie te kunnen sturen.
- Klantgericht leiderschap
Middelmatigheid wordt nu niet geaccepteerd! Elke professional in uw organisatie moet gericht zijn op het leveren van top klantenservice bij elke stap van het klanttraject. Het is niet genoeg om klanttevredenheid te leveren. U zult moeten groeien tot klant inspiratie. En dat gaat meer over dienen dan over verkopen! Als leider moet u in de voorhoede staan van het werken met en voor uw klanten. Goed voorbeeld inspireert om te volgen.
- Coachend leiderschap
Train leiders in leiderschap op het volgende niveau, om te groeien in hun volle potentieel. Ze bouwen samen met jou de organisatie op zodat ze jouw (wekelijkse) één op één support en luisterend hart nodig hebben, maar ook jouw royaal gegeven vertrouwen. Zoek, selecteer en coach die teamleden die je vernieuwde missie en cultuur zullen belichamen.

4. Transformatie
Het is niet voldoende om uw organisatie weer op het niveau van voor de crisis te brengen. Uw klanten hebben nieuwe vragen, wensen en uitdagingen. En de essentie van een VUCA-wereld is dat we in een wereld leven waarin we met meerdere crises moeten omgaan in een voortdurend veranderende wereld. Voor de meeste professionals in uw team is dit geen aantrekkelijk perspectief. Zij bevinden zich graag in de herstelfase na het overleven en het verwerken van de crisis. En hier ligt de grootste uitdaging. Veel organisaties, bedrijven, steden en landen hebben niet genoeg basisenergie om na de herstelfase te groeien. Als de volgende crisis komt, zullen ze weer diep duiken en alleen maar proberen te overleven.
Daarom moet u de eerste drie fases goed gebruiken. Dan groei je in energie en kun je ook groeien naar fase 4: transformatie. Nu komen we bij de volgende leiderschapskwaliteiten die je nodig hebt om te groeien naar die transformatie.
- Visionair leiderschap
Wanneer ooievaars van Noord-Europa naar het zuiden van Afrika vliegen, maken ze een stop op de rots van Gibraltar. Daar voeden ze zich en zweven dan op de hete winden tot een hoogte van 5000 meter voordat ze aan hun 9000 km lange reis door heel Afrika beginnen. Ze gebruiken niet de kracht van hun vleugels maar de strategische intelligentie om te zweven op opstijgende warme winden, helemaal van Europa naar Zuid-Afrika. De meesten van hen overleven de hele reis. Als leider moet je hoogte bepalen en beginnen te dromen over je “nieuwe land” waar je je organisatie naar toe zal leiden. En vraag jezelf af hoe je waardigheid en bestemming kunt brengen aan je klanten en de samenleving om je heen. Ontdek de vragen, uitdagingen en kansen van morgen, zodat u uw organisatie kunt transformeren om klaar te zijn voor het leiderschap in de nieuwe wereld.
- Design Thinking Leiderschap
Nu is het tijd om samen te werken met andere strategische denkers en alle fases van het ontwerpproces te doorlopen:
- Inspiratie en empathisch brainstormen
- Ideeën en het bouwen en testen van prototypes
- Implementatie en engineering, bouw en marketing van nieuwe producten
- Cultureel leiderschap
“Cultuur heeft een krachtig effect. Dus je moet het vormgeven, het diep in de geest van de mensen plaatsen, en weten dat je het moet repareren als het fout gaat” – Ben Horowitz
Nu is het de tijd om uw geheroriënteerde missie en uw herontworpen cultuur en DNA diepgaand te verankeren in al uw teamleden en belanghebbenden van uw bedrijf, organisatie, stad of land. Deze transformatiefase is de kans om een gezonde identiteit in uw organisatie te laten groeien. “De waarden van de leiders zijn de facto de waarde canon van uw organisatie! “- Prof. H. Hemel
Dus cultureel leiderschap wordt beleefd en veiliggesteld op alle niveaus van leiderschap. Neem de tijd om de juiste cultuur te ontwerpen, te groeien en te installeren voor de volgende fase.
Waar moet je beginnen? Enkele vragen:
- Waar is uw organisatie in deze fasen? En wat moet de focus zijn voor de komende twee maanden?
- Hoe kunt u samen met de juiste leiders en professionals het beste uit deze fase halen?
- Hoe kunt u de veerkracht in de hele organisatie en het persoonlijke leven van al uw collega’s en uzelf herstellen?
- Waar zijn uw klanten in deze 4 fasen, en hoe kunt u hen ondersteunen om te groeien door hun eigen fase?
- Hoe kunnen jij en je team jezelf en de organisatie voorbereiden op de volgende fase?

Kun je een liefdesrelatie eigenlijk wel bouwen, of moet zoiets ontstaan? En als er dan zoiets als liefde is, hoe houd je dat dan duurzaam en ook nog een beetje leuk? En hoe voorkom je dat je jezelf verliest in een relatie?
Aan de hand van de verschillende levensfasen (en bijbehorende crisissen) van Romano Guardini gaan we kijken waar jij nu staat in je ontwikkeling in je leven en specifiek in je werk. In welke levensfase ben je? Welke uitdagingen zijn er in je huidige en de navolgende levensfase en hoe hebben die hun invloed op je loopbaan/roeping? Een informatieve en praktisch workshop waar we theorie koppelen aan jouw eigen praktijk.

De Bijbel laat steeds weer zien dat we andere gelovigen nodig hebben. Er zit kracht in samen. Samen een ritme vinden met focus op God, de Bijbel en elkaar.
Ieder mens is uniek geschapen en daarom zullen we de ander nooit helemaal begrijpen. Het kan de basis worden van onenigheid of conflict. En nu het leven zich afspeelt achter het computerscherm is dat nog meer aan de orde. Herken je het? In de virtuele room kan het soms wat ‘ijzig voelen’. Je tuurt op je scherm en vraagt je af: ‘wat bedoelt de ander?’ Je probeert het gezicht te lezen, maar iedereen praat weer door op de inhoud. En, je voelt het onderhuidse conflict opborrelen. Hoe kun je virtueel toch komen bij die gevoelslaag? Zodat irritaties zich niet opstapelen naar conflicten? We oefenen in deze workshop met de gespreksinterventies, de Pyramide van communicatie’. We gaan ontdekken dat een gesprek meerdere lagen kent. Online krijgt dat meer betekenis. In hoeverre ben je in de gelegenheid om te doorgronden wat er bij de ander echt speelt.
Soms is het een uitdaging om God aan het werk te zien in deze wereld of in ons werk. Soms moeten we gewoon vertrouwen dat Hij er is, verstopt in het volle zicht, aan het werk zoals gist ongemerkt haar werk doet. In deze workshop doen we een oefening in aandacht. Kies een hardcopy krantenartikel dat je raakt, of print een pagina uit een beleidsdocument van je werk en houd een zwarte stift bij de hand! Door onnodige woorden weg te strepen leg je een gebed bloot. Een gebed dat al die tijd verstopt zat in het artikel.
Volle bak een betekenisvol leven leiden én leven vanuit rust. Kan dat samengaan? We geloven dat Jezus ons uitnodigt Hem te volgen in een leven vanuit rust. En dat is vandaag de dag Goed Nieuws! Door zijn principes van rust toe te passen ontstaat er meer ruimte voor verbondenheid met God en anderen. Zo maak je vanuit vrede, focus en gezonde ritmes verschil op de plek waar je bent. Verlang jij hiernaar? Dan is deze workshop een goed idee! We gaan met je nadenken hoe dat eruit kan zien in jouw leven. En geven je een klein voorproefje waarom ritmes, rust en af en toe even stil staan alle verschil kunnen maken.
Druk zijn is in de mode en een van de dingen waar we (soms onbewust) erg druk mee kunnen zijn is technologie. Social media, Netflix, YouTube, nieuwssites, online shoppen etc. etc. Ons brein is gewend aan afleiding en wij doen er graag aan mee. Apps op je telefoon die je vanuit gewoonte opent en bekijkt, niet omdat je er bewust voor kiest, maar omdat je even niets anders te doen hebben. Hoewel veel technologieën ons leven makkelijker maken, slibt ons leven ongemerkt ook dicht met allerlei externe prikkels. Wil jij opnieuw kiezen welke plek technologie krijgt in je leven? Dan is deze workshop iets voor jou! We bekijken de invloed van technologie op onze hersenen. We bespreken onze ontwikkelde gewoontes en we kijken hoe dit alles ons leven als volgeling van Jezus raakt.
Nadenken over zingeving in je werk is geen luxeprobleem. Maar misschien kijk je in de verkeerde richting bij het zoeken naar zin. Ik help je deze workshop om een zingevingsfundament te zoeken dat dieper gaat dan de wisselende dagkoersen van waardering of maatschappelijke urgentie. Ik daag je uit om bestaande overtuigingen over jezelf, God en de plek van werk in deze wereld tegen het licht te houden. Ik deel persoonlijke voorbeelden, geef inzichten mee uit mooie boeken en stel scherpe reflectievragen. Ik hoop dat deze workshop je helpt om met meer vreugde, aandacht en ontspanning je dagelijks werk te doen.
Lang na-tafelen, altijd actie, volop rust, een creatieve chaos… Wat is kenmerkend voor jouw gezin? En welke verwachtingen en hoop heb je voor jouw gezin? Deze 45 minuten duiken we met elkaar in de kracht van bezinning op ons gezin. We kijken welke invloed gezinscultuur op ons heeft en bespreken concrete handvaten voor het bouwen aan onze gezinscultuur. Of jouw gezin nu uit 1,2,3 of 30 personen bestaat, deze workshop helpt je te bouwen aan, en te genieten van, jouw thuis.
Ambitie heeft in onze samenleving een heel positieve klank. Maar is ambitie eigenlijk wel zo gezond? Eeuwenlang werd ambitie gezien als iets negatiefs en Van Dale definieert het nog altijd als “eerzucht”. In deze workshop onderzoek je jouw ambitie. Het “gif” proberen we er uit te halen. We maken samen de beweging van impact naar inbreng, van grenzeloosheid naar grip, van jaloezie naar dankbaarheid en van carrière naar commitment. Gaandeweg ontdek je bovendien iets van de relevantie van het evangelie voor vandaag de dag.
Veerkracht is de vaardigheid en capaciteit om op een zinvolle, constructieve manier om te kunnen gaan met allerlei veroorzakers van stress. Zoals veranderingen, een crisis, teleurstellingen of kritiek. Iedereen beschikt over veerkracht. Veerkracht is geen statisch gegeven maar iets waarin je kan groeien. In deze workshop behandelen we drie competenties die bijdragen aan je veerkracht: het narratief (je verhaal), discipline en relationele vaardigheid. Na deze workshop weet je wat veerkracht precies is, hoe je kan bouwen aan veerkracht en word je uitgedaagd om daar direct mee te starten!